Voorstel Bestemmingsplan wijziging

Vermaningspad 6, Nes, Ameland

Relevante Wetgeving voor rijksmonumenten in de gemeente Ameland

De rijksmonumenten van gemeente Ameland staan (vrijwel) altijd in de dorpskern van Ameland. Daarom richten we ons op de regels die daar gelden.

Rijk (Cultureel Erfgoed)
Rijks overheid: Rijksmonumenten en de Erfgoedwet

Instandhoudingsplicht houdt in dat een eigenaar zorgt dat het monument zodanig onderhouden wordt dat instandhouding van het object en de monumentale bouwkundige elementen gewaarborgd is.

Alle onderdelen van ons pand die hieronder op deze website staan vermeld horen hierbij. (en nog meer, zie brief van Cultureel erfgoed)
Provincie
Provincie Friesland en Monumenten: Monumenten in provincie Friesland
De monumentenwacht
Subsidie van (via) de provincie

In de jaren '80 heeft de provincie Friesland de restauratie van 'Het Freule Huuske' getrokken, met geld en met hun architect van Tol.

Behoud van authenticiteit ging boven wonen. Bedoeling was meer een museum. (zie dagboek Willen Hofker)
Gemeente
Gemeente bestemmingsplan: Wonen-1

Feitelijk in de meeste gevallen verplicht wonen.
Het valt op dat het gebruik van Rijksmonumenten niet apart vermeld staat in het bestemmingsplan.

Wetgeving conflicten/overeenkomsten

De rijksmonumenten van gemeente Ameland staan (vrijwel) altijd in de dorpskern van Ameland. Daarom richten we ons op de regels die daar gelden.

Overeenkomsten
In alle 3 gevallen dient karakteristiek behouden blijven
conflicten
Het conflict ontstaat , als bij ons volgens rijksmonumenten alles in stand gehouden dient te worden, bij de gemeente we gedwongen worden het pand te (laten) bewonen.
  • Dus deuren, muren, plafonds, vensterbanken niet overschilderen
  • Bedstede, schoorsteenmantel, tegeltjes , glas in binnendeuren

Mogelijke oplossingen gebruik pand

Er wordt sinds 2014 intensief gezocht naar mogelijkheden hoe dit pand te gebruiken.

Verhuur (incl. zelf wonen)
  • We hebben het zelf geprobeerd, maar de ongemakken t.o.v. een normaal huis gaan verschrikkelijk irriteren.
  • 2014: Via Makelaar Kremers 1 vage geïnteresseerde, afgehaakt.
  • 2016: Van Workum (Van Heeckeren Groep) wil , maar wij kunnen dit niet verhuren aan tijdelijke krachten
  • Verbouwing om verhuur mogelijk te maken
    2018/2019: voorgesteld aan gemeente ingrijpende verbouwing om 2 wooneenheden te maken.
  • Plan maakt helaas inbreuk op Rijksmonumentenwet.
  • Kosten 40.000 euro
  • Plan is gemaakt op voorstel van gemeente, maar gemeente gaf geen medewerking.
  • Verkoop
    Verkoop via Makelaar Koudijs
  • Amelandse familie, voor de ouderen: afgehaakt wegens ongemakken.
  • Vrouw uit Utrecht, dochter van restaurateur, wij hebben nog aangedrongen, maar haar makelaar blokkeerde het.
  • 2019: Amelandse Horeca ondernemer, zei dat hij er zou gaan wonen. Maar totaal geen gaarantie. Duidelijk alleen voor geld.
  • 2019: tweede Amelandse Horeca ondernemer, bood ver boven vraagprijs. Duidelijk alleen voor geld.
  • "Museum publiek"

    Er wordt sinds 2014 intensief gezocht naar mogelijkheden hoe dit pand te gebruiken.
    Ons voorstel: In het pand wordt een Stichting actief voor hulp aan Rijksmonumenten Ameland.
  • Samenwerking met Erfgoedvereniging Heemschut
  • Samenwerking met Monumenten Community voor o.a. Overnachten in een museum
  • Actief contact
    met eigenaren Rijksmonumenten op Ameland
  • Interactieve website
  • Actief benaderen eigenaren
  • Organiseren periodieke bijeenkomsten
  • Inloop middagen
  • Overnachten in een museum
    met eigenaren Rijksmonumenten op Ameland
  • Actief benaderen publiek met interesse voor authentiek Ameland
  • Met andere partijen activiteiten organiseren voor dit publiek.
  • Advies
  • Op gebied van subsidies
  • Op gebied van onderhoud
  • ....
  • Financiën voor het pand

    Hoe dit pand/initiatief gefinancierd wordt op korte en lange termijn

    Noodzakelijke investeringen
    OmschrijvingKosten
    Waterput renovatie€  2.000Eenmalig
    Souterrain lekkage€ 14.000Eenmalig, te verhalen?
    Buiten schilderwerk€  5.000Elke 5 jaar (nu achterstallig onderhoud)
    Activiteiten van de Stichting
    OmschrijvingKosten
    Interactieve Website€ 2.000Eenmalig
    Onderhoud website€   500jaarlijks
    Administratie€ 1.000jaarlijks
    Exploitatie "Overnachten in een museum"
    OmschrijvingInkomstenKosten
    Verhuur opbrengst€ 20.000
    Administratie€ 2.000
    Kosten Verhuur€ 4.000
    Onderhoud (o.a.tuin)€ 4.000
    Hypotheek€ 7.200

    Stichting Het Freule Huuske

    Voor ondersteuning Rijksmonumenten op Ameland

    Doel van deze Stichting

    Authentiek Ameland staat zwaar onder druk. De laaste 70 jaar is er zeer veel veranderd. Onder druk van het toerisme is er veel bijgebouwd. Er zijn diverse authentieke panden gesneuveld, recentelijk nog (2018) "het menno huisje". Het gaat in kleine stapjes, bijna ongemerkt, maar over tientallen jaren gezien is de verandering gigantisch. Stichting Het Freule Huuske wil een centraal punt zijn om de authenticiteit, de eigenlijke ziel van Ameland, te helpen beschermen. Ook voor de Amelanders zelf, zij wonen hier graag vanwege deze authenticiteit, en de toeristen komen hier graag voor deze atmosfeer van authenticiteit. Laat dit eiland niet een "Torremolinos" worden. We willen als voorbeeld het redden van Het Freule Huuske introduceren.

    Het behoud van Het Freule Huuske

    Zonder de hulp van provincie Friesland in de vorm van een grote subsidie en hun architect de heer van Tol was dit nooit gelukt

    1983 (rijp voor de sloop)
    Zoals meer panden in de vorige eeuw: De panden voldeden niet meer aan de moderne wensen.
    Je gaat een nieuw huis bouwen.
    En je liet het oude verkrotten wachtend op een investeerder geinteresseerd in de grond.
    Dit was ook het geval met Het Freule Huuske.
    Diverse panden op Ameland zijn helaas zo gesneuveld.
    In 1982 stond Het Freule Huuske al een kleine 10 jaar zo te koop.
    De restauratie
    Mijn vader, Willem Hofker, kon dit niet aanzien. Hij heeft dit aangekaart bij de Provincie Friesland. Dat bleek een gouden greep:
    De Provincie leverde een gespecialiseerde architect en geld. Mijn ouders hebben 10 jaar van hun leven gegeven om dit pand te redden. Over hun beweegredenen hieronder meer.

    Details restauratie : zie fotoalbum van Willem Hofker
    Het resultaat in 1990
    De onverbiddelijke eis van provincie Friesland was wel: alles wat nog authentiek is, bewaren c.q. restaureren, en dit gold niet alleen voor het uitwendige.
    Veel "sloop" panden waren van binnen leeggeroofd. Dit pand was hiervan wonderwel bespaard gebleven.
    Authenticiteit bewaren was belangrijker dan voor wonen gechikt maken.
    Zie voor de inwendige authenticiteit hieronder.

    Het Freule Huuske en het Vermaningspad

    Willem Hofker kende deze buurt, zijn vader Heere Hofker was geboren en opgegroeid aan de overkant : Burgemeester Waldastraat 12.
    Willem Hofker, net als veel andere Amelandse schoffies, speelden graag in de wilde tuin van Het Freule Huuske.
    Freule Julia van Heeckeren heeft ook vader Heere Hofker (neef) geholpen met een rustige plek voor zijn studie tot onderwijzer.

    De van Heeckeren's waren Grietman en later Burgemeester op Ameland. Na de sloop van het het kasteeltje in Ballum, trokken zij naar Nes. Dit stukje van Nes, rond het Vermaningspad, heeft een bijzondere geschiedenis: de Baronnessen van Heeckeren

    Barones Johanna Bartara van Heeckeren (1817-1904)
    Bartara was de laatste van Heeckeren die geboren is in het kasteeltje te Ballum.
    Bartara woonde in Nes, vermoedelijk tegenover Het Freule Huuske, in ieder geval wel haar dochter/kleindochter. (Burgemeester Waldastraat 12)
    Daar is mijn grootvader Heere Hofker geboren. Wij zijn nazaten van Barthara.
    PS : Het is echt Bartara en geen Barbara

    Zie ook  Het Cammingha Slot
    Jonkvrouw Julia Maria Baronesse van Heeckeren (1840-1927)
    Freule Julia was de oudste dochter van een broer van Bartara, burgemeester Daniel Wigbold Crommelin van Heeckeren. Zij woonde het grootste deel van het leven in Het Freule Huuske.
    Freule is de aanspreek titel van een Barones die ongetrouwd is.
    Het verhaal gaat dat ze nooit van het eiland is afgeweest. Zal wel niet helemaal waar zijn. Meer details in briefwisseling Willem Hofker met Barones Cea.(komt nog online)
    Barones Cornelia Catherina Margaretha Maria van Heeckeren (1913-1997)
    Sinds 1952 was Cornelia (Cea) eigenaar van Vermaningspad 8, het pand aan Het Freule Huuske vast zit. Cea woonde in Balk, Friesland, en had dit pand als tweede woning.
    Willem Hofker had veel contact met Cea en onderhield het pand na 1983. (biefwisseling komt nog online). In 1990 vertrouwde ze het pand aan mijn vader toe. Nu woont Imca Marina er, Imca heeft ook nog veel contact met Cea gehad.

    Meer info over Barones Cea hier .

    Rijksmonument Het Freule Huuske, van buiten authentiek, maar ook van binnen!!

    Hoewel in 1982 een bouwval, er was van binnen nog veel authentieks aanwezig

    Het pand uit 1684 vanaf de straat (Noordzijde)

    Foto : Zoals oorspronkelijk geregistreerd bij Rijksmonumenten.
    Het is in de loop der eeuwen afwisselend een geheel geweest, dan weer gedeeltelijk gescheiden. Het voorste deel is nu in gebruik door Imca Marina.

    Vanaf de zuidzijde, de voorgevel met het jaartal.
    Met voorhuis (opkamer) en achterhuis.
    De jaartallen waren feitelijk versierde muurankers, waar de vloeren aan bevestigd waren. Aan de muren van het voorhuis ziet men ook muurankers aan alle twee de muren, hier zonder versiering.

    Zie Wikipedia over muurankers
    Het fundament met Kloostermoppen

    De fundering is op zand opgetrokken. Niet te zien op deze foto maar de onderste stenen van de buitenmuren zijn zogenaamde kloostermoppen. Dit waren exclusieve bakstenen, die geen vocht opnamen.

    Zie
    Geschiedenis van de kloostermop
    Meer over kloostermoppen op Ameland

    De binnendeuren en kozijnen zijn origineel.
    De 6 deuren (17-de eeuw) zijn met zeer veel moeite gerenoveerd. Het glas in de deur rechts boven is ook zeer oud, mogelijkerwijs zelfs uit 1684. Dat kan men zien omdat het bobbelig is. Het heeft heel veel zorgzaamheid gekost om dit glas ongeschonden door de renovatie te loodsen.

    Zie Glas in deuren in de 17-de eeuw
    De bedstede (origineel 1684), met deuren uit de 17-de eeuw
    foto mist
    Deze bedstee is in de opkamer.
    Door lichaamswarmte bleef het 's nachts een beetje warmer. De deur bleef wel op een kier.
    Overdag de deuren dicht en je kan de kamer als woonkamer gebruiken.
    Oorspronkelijk waren er twee bedstee's, ook één in de woonkamer. Deze was helaas niet meer aanwezig in 1982. Daar hebben we een keukentje geplaatst.

    Zie wikipedia over bedstee
    De schoorsteenmantel is tijdens renovatie een amelander schouw geworden
    De schouw was helaas niet meer aanwezig. Maar aan de hand van voorbeelden kon hij gemaakt worden als zijnde origineel.
    We hadden gelukkig nog genoeg originele tegeltjes en estrikken, uit 1684 dus.

    Zie Voorbeeld van een originele Amelander Schouw
    De honderden originele, met de hand geschilderde tegeltjes.
    Deze waren in de 17-de eeuw afkomstig uit Harlingen. De fabriek bestaat nog steeds.

    Zie Harlinger aardewerk & tegels sinds 1598
    De estrikken
    Deze originele estrikken zijn waarschijnlijk ook afkomstig uit Harlingen.

    Zie Harlinger aardewerk & tegels sinds 1598

    En zie hier over de naam estrik
    Wel origineel : De schouw in de opkamer.
    Deze schouw is orgineel maar tijdens renovatie aangevuld met originele tegels uit 1684 die elders over bleven. Hier woonde de Freule. Het dienstmeisje werkte in de keuken in het souterain.
    De aparte ingang voor het dienstmeisje is vroeger, wegens teveel lekkage, verdwenen, maar als je goed kijkt zie je nog waar die gezeten heeft.
    (komt nog online: jeugdherinneringen van Barones Cea op bezoek bij tante Freule Julia)
    Het spekhok in het achterhuis op zolder
    Gebruikt voor het roken van spek. Het spek hangt in de schoorsteen (achter het luik).
    Uit onderzoek blijkt dat zo'n spekhok redelijk uniek is.
    Wij konden merkwaardig genoeg geen voorbeelden op internet vinden.
    De erfafscheiding met walviskaken (kakebienen)
    Het Freule Huuske is door een commandeur op de walvisvaart gemaakt. Deze lui hadden walviskaken (kakebienen) in overvloed. Dus waarom dan niet gebruiken voor de erfafscheiding. We hebben ze kunnen redden door ze te impregneren. De hele tuinafscheiding is hiermee gemaakt (zo'n 10 kakebienen)

    Zie: Kakebienen 1 en Kakebienen 2
    Strandjutten : Het paadje rondom het voorhuis
    Er spoelt nog wel eens wat aan. Vooral als schepen vergaan. De grote grijze natuurtegels voor het huis (rondom het voorhuis) zijn afkomstig van een schip dat in de 17-de of 18-de schipbreuk geleden had en was aangespoeld op het strand. Schepen hadden vaak extra tegels aan boord om het schip te balanceren. Dezelfde tegels zijn op nog twee plaatsen in Nes te vinden. Tegenwoordig gaat het balanceren met water.

    Zie Balast water
    Diversen
    In het pand is er ook aandacht besteed aan de kleuren.
    Interieur deskundigen hebben geholpen met de selectie van de juiste verf bij de restauratie.

    De vensters zijn een continue bron van zorg. Het grenenhout is eigenlijk niet het juiste materiaal in dit zeeklimaat. Noodgedwongen is daar wat afgeweken van de originele structuur bij de "woonkamer".

    De waterput moet nodig gerestaureerd worden.

    Het fotoalbum van Willem Hofker (restauratie 1982-1992)

    U kunt met de pijljestoets door het fotoalbum lopen


    Binnenkort meer over de van Heeckeren's op Ameland

    Hier een "sneak preview"

    Van Heeckeren's op Ameland

    Johanna Bartara Baronesse van Heeckeren(1817-1905)

    De grootmoeder van de grootmoeder van Willem Hofker.(1923-2012) (mijn vader)
    De laatste van Heeckeren die geboren was op het kasteeltje in Ballum.
    Een paar dochters van de baronnen van Heeckeren zijn met "gewone" Amelanders getrouwd.
    Er zijn nog tientallen Amelanders die afstammen van deze Baronnessen.
    Deze website gaat hier binnenkort aandacht aan besteden.
    Van Heeckeren's op Ameland
    Diverse van Heeckeren's liggen op de oude begraafplaats, gelegen oostelijk van Nes, richting Buren.
    Zie Algemene begraafplaats te Nes
    Zie historie begraafplaats